false
278
143
fade
3
2

Andries-Jan de Boer

In 2008 heeft Andries-Jan de Boer een nieuwe ligboxenstal laten bouwen. De nieuwe ligboxenstal is een 3 + 3 rijige stal en biedt plaats aan 164 koeien, inclusief separatieruimtes, droge koeien en strohokken. De droge koeien zijn verdeeld in twee groepen, de far off en de close up groep en hebben toegang tot een krachtvoerautomaat. Daarnaast zijn de melkkoeien gescheiden in twee groepen. Aan de linkerkant lopen de vaarzen en de tweedekalfs koeien en aan de rechterkant lopen de oudere koeien. De veehouder heeft voor deze indeling gekozen in verband met de verschillen in rangorde en de mastitis infectiedruk. De vaarzen hebben het wat gemakkelijker en staan niet bloot aan de hogere infectiedruk van de oudere koeien. De robots bevinden zich voor in de stal. Daarvoor bevinden zich de droge koeien groepen en de strohokken. De separatieruimtes zitten naast de robots. De ene robot laat de koeien linksom gaan en de andere robot rechtsom. De robots kunnen vanaf twee ingangen bezocht worden, dat is het split-entry systeem ontwikkeld door Vetvice. De koeien kunnen vanuit de stal, maar ook vanuit de wachtruimte de robot in, zonder op elkaar te hoeven wachten. Bij een eventuele uitbreiding in de toekomst wordt de stal gespiegeld, zodat er in het centrum van de stal zich vier robots kunnen bevinden. Zo kun je per robot een koppel melken, dat gebeurt in de huidige situatie ook. Op dit moment lopen er achter elke robot zo’n vijftig koeien. Er is plaats voor eenenzestig koeien achter elke robot. De bedoeling is om elk jaar gestaag te groeien. Op dit moment wordt er een quotum van ruim een miljoen vol gemolken. De arbeid wordt rondgezet met behulp van een vaste medewerker.


De ligboxen zijn bedekt met een latex matras. De veehouder heeft voor een latex matras gekozen, omdat dat voor hem de meest optimale combinatie is tussen de arbeidsvriendelijkheid voor de boer en de vriendelijkheid voor de koe. Daarnaast is het economisch voordeliger dan bijv. diepstrooiselboxen. De boxen worden ingestrooid met een mengsel van zaagsel en krijt. De breedte is 1,15 m, langs de buitenmuur zijn de ligboxen 2,70 m lang en in de middenrij zijn de ligboxen 2,40 m lang. De schoftboom staat op 1,30 m en de knieboom ligt op 1,80 m van de achterrand met een diameter van 16 cm. De veehouder zou de knieboom liever iets krapper zien, op 1,75 m, want er wordt nog teveel in de ligbox gemest. De loopvloer bestaat uit roosters met daaronder putten. De roosters hebben smallere spleten dan dat gangbaar is (35 mm ipv 38 mm), omdat de veehouder meer draagvlak wil creëren voor zijn koeien. De veehouder heeft ervoor gekozen om putten onder zijn stal te bouwen, omdat hij geen mest wil verpompen naar een naastliggende mestsilo. Dat kost namelijk weer arbeid. De roosters worden schoon gehouden door een mestrobot. Tussen de ligboxen ligt 3 m roostervloer en achter het voerhek 4 m. De stal is volledig geïsoleerd, zowel het dak als de voor- en achtergevel. De zijgevels zijn open tot een hoogte van 1,30 m. De gordijnen zijn van Lumitherm. Dit zijn slurven die worden opgeblazen door een ventilator, wanneer ze omhoog gaan en hebben een isolerende werking. De veehouder heeft gekozen voor een muur van 1,30 m in verband met de fors toenemende kosten bij een grotere opening van de zijgevels. De gordijnen worden automatisch bediend door middel van een weerstation. De veehouder heeft gekozen voor kegelvormige lampen, zodat er niet veel licht naar buiten verloren gaat. Standaard gaan de lichten ‘s morgens om zeven uur aan en standaard ‘s avonds om half elf uit. Een lichtcel zorgt ervoor dat bij het eerder donker of lichter worden de lampen aan of uit gaan.

De koeien worden gevoerd aan een voerhek. De koeien krijgen het jaarrond gras gevoerd en krachtvoer. Wellicht gaat dit in de toekomst veranderen, omdat een slappere kuil minder goed te managen is. De koeien worden gevoerd met een blokkenwagen.
Er zitten grote drinkbakken in de stal, waarbij de waterspiegel zich op 65 cm bevindt. Dit op advies van Vetvice. De koe drinkt het liefst laag. (zie filmpje) De waterbakken zijn voldoende diep, zodat het vuil naar onderen kan zakken. Koeien zuigen met hun mondhoeken het water op, daarom is het ook van belang om voldoende diepe drinkbakken te hebben, zodat de koe de bek voldoende onder water kan houden. De drinkbakken zijn gegalvaniseerd, omdat daarbij minder kans op biofilm vorming is. De drinkbakken zijn bevestigt aan een muur van 1 m. Deze opstelling bevalt de veehouder erg goed.
De stal voldoet aan de eisen van Maatlat Duurzame Veehouderij.


Hoe gaat het nu in de nieuwe stal?
De koeien zouden in de oude ligboxenstal theoretisch dood moeten zijn, gezien de huidige richtlijnen met betrekking tot stalinrichting. Onder andere een ligboxlengte van 2,30 m tot de buitenmuur en veel donkerder, maar de koeien deden het daar ook goed (9000 liter). In de nieuwe ligboxenstal wordt er met minder krachtvoer 9600-10000 liter per koe gemolken. De klauw- en uiergezondheid zijn beter: lager celgetal en minder mastitisgevallen.


Drie sterkste punten van de stal volgens de veehouder
Arbeidsvriendelijkheid van het hele systeem: robotmelken, plezierig werken. Een nieuwe stal is beter voor de koeien en dat geeft de boer veel meer plezier.
Lekker licht en luchtig.
In de winter weinig vorst en in de zomer een aangenamer klimaat door het volledig isoleren van de stal. Door het gebruik Lumitherm en het isoleren van het dak, voor- en achtergevels.


Drie verbeterpunten van de stal volgens de veehouder
Een zachtere vloer door er rubber op te leggen. De veehouder benadrukt dat een goede klauwgezondheid begint bij de juiste voeding.
Een extra doorstapje naar het strohok, want nu moet er steeds over het hek worden geklimd. Hoewel dat wel goed voor de boer is!
Veehouder adviseert collega’s om delen van de voergangen waar koeien oversteken, heel ruw te maken. Tijdens het beton storten een paar keer flink met de bezem eroverheen. Dat bevalt hem erg goed bij het verdrijven van zijn koeien.


Wat was de toegevoegde waarde van Vetvice
Vooral in de ontwerpfase is het belang van Vetvice erg groot geweest. Ze geven je scherpte en weerspiegeling. Veel gediscussieerd, gemaild en gepraat over en weer, om zo tot het beste resultaat gekomen. Deze informatie werd daarnaast gebruikt als input voor een stallenbouwgroepje. Discussies rondom het aantal voergangen, routing rondom robot (split-entry) werden er gevoerd.
De focus lag extreem op arbeidsefficiëntie en koewelzijn. Ze zorgen ervoor dat je uit je oude patroon wordt weggetrokken. Door het sparren en het kritisch zijn wordt je getriggerd en maak je een bewustere keuze.